Platforma self-adwokatów

Zgodnie z propozycjami zmian Statutu Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, przyjętymi 16 lutego 2007 roku przez Komisję Statutową, przy Zarządach Kół oraz przy Zarządzie Głównym Stowarzyszenia utworzone mają być  Platformy Self-adwokatów. Członkiem Platformy może zostać każda osoba z upośledzeniem umysłowym, która wyrazi wolę uczestnictwa w pracach Platformy i złoży odpowiednie oświadczenie oraz deklarację.
PLATFORMA SELF-ADWOKATÓW
W ostatnich latach na świecie wyraźnie umacnia się pozycja osób z niepełnosprawnością intelektualną jako niezależnych podmiotów mających wolną wolę, aspiracje i siłę, a przede wszystkim prawo wpływania na swoje życie i bezpośredniego uczestnictwa w życiu społecznym. Bezpośredniego, to znaczy osobistego, a nie w cieniu swoich opiekunów lub wręcz za ich pośrednictwem.
Osoby z niepełnosprawnością intelektualną, na skutek umożliwiania im prowadzenia aktywnego, coraz bardziej normalnego życia w integracji, bogatszych kontaktów z rówieśnikami, lepszej edukacji i zdobywania doświadczeń w różnych rolach społecznych zaczynają same o sobie myśleć jako o osobach niezależnych, z możliwościami i prawami. Zwłaszcza wówczas, gdy tradycyjna opieka zastępowana jest przez wspieranie w samodzielności, a podejmowana praca pozwala sprawdzać się i czerpać satysfakcję z jej efektów i odpowiedzialności. Zaczynają formułować swoje pragnienia i aspiracje, oceniać swoją sytuację, zgłaszać wnioski: jak chcą żyć, czego nie chcą. Mają większą orientację w życiu społecznym. Zaczynają siebie przeżywać jako osobę odrębną od mamy i taty, z własną tożsamością, jako podmiot społeczny myślący samodzielnie, pełnoprawnego członka szerszej grupy społecznej niż tylko rodzina czy grupa w zamkniętej strukturze placówki. Praktykowanie wolności we wpływaniu na swoje życie okazuje się niezwykłym, silnym i skutecznym bodźcem do rozwoju osobowego człowieka.
Osoby niepełnosprawne intelektualnie zbierają się, rozmawiają, poznają problemy innych ludzi, analizują swoją sytuację, formułują oceny a przede wszystkim pragnienia i oczekiwania. Ruch self-adwokatów, bo tak nazywają się te osoby, rozwija się dynamicznie.
Self-adwokat to ktoś, kto występuje sam w swoich sprawach, jest rzecznikiem własnych spraw, osobiście je reprezentuje, jest jakby adwokatem swoich spraw i ludzi podobnych do niego. Ruch, początkowo rozproszony, zaczął się łączyć w formułę PLATFORM, które działają w różnych krajach jako niezależne organizacje (to raczej dotyczy osób z lekkim upośledzeniem) lub przy stowarzyszeniach rodziców.
PLATFORMA SELF-ADWOKATÓW to forma współdziałania osób niepełnosprawnych intelektualnie w celu wpływania przez same te osoby na działania organizacji rodziców, władz publicznych i instytucji w kierunkach, które wskazywane są lub wypływają od samych osób niepełnosprawnych a nie tyko od ich rodziców, opiekunów czy profesjonalistów. Jest to rzeczywiste upodmiotowienie osób z niepełnosprawnością intelektualną, upodmiotowienie, które muszą uznać i honorować nawet ci, którzy w najlepszej wierze reprezentują ich interesy określane według swojego wyobrażenia, doświadczenia i swoich serc. Osoby niepełnosprawne intelektualnie chcą mieć autentyczną możliwość wpływania na swoje życie, chcą przeżywać i urzeczywistniać wolność, która jest atrybutem godności.
Inclusion Europe promuje tę nową formę realizacji praw człowieka, polegającą na upodmiotowieniu osób niepełnosprawnych intelektualnie, na realizacji prawa do wolności zrzeszania się m.in. przez umożliwienie im aktywności obywatelskiej przy organizacjach rodziców. PSOUU powinno stworzyć PLATFORMĘ jak najszybciej, gdyż jest już do tego gotowe dzięki od 6. lat prowadzonym programom i uczestnictwie w programie Inclusion Europe „Mainstreaming mental disability policy”.
PLATFORMA SELF-ADWOKATÓW będzie otwarta dla wszystkich osób niepełnosprawnych, które będą chciały w niej uczestniczyć. Aktywność w niej będzie dla osób z niepełnosprawnością intelektualną rzeczywistym uczestniczeniem w życiu społecznym, polegającym na aktywnym udziale m.in. przez organizowanie spotkań, dyskutowanie, zbieranie materiałów (np. wycinków prasowych o osobach niepełnosprawnych), wypowiadanie się publicznie, spotykanie się z władzami, zgłaszanie wniosków, pisanie wystąpień, lobbowanie, itp. oraz na wpływaniu na działalność Stowarzyszenia.
Osoby niepełnosprawne intelektualnie należące do PLATFORMY będą korzystać ze wsparcia zawsze, gdy tego będą potrzebować. Ich działalność nie będzie ograniczana określoną przez sąd zdolnością do czynności prawnych, zatem będą uczestniczyć bezpośrednio, jako osoba i nie muszą być zastępowane ani przez rodziców, ani przez prawnego opiekuna.
Wprowadzenie PLATFORMY SELF-ADWOKATÓW do Statutu będzie wzmocnieniem siły osób niepełnosprawnych jako samodzielnych podmiotów w realizacji misji i celów PSOUU oraz w życiu społecznym wspólnoty lokalnej, krajowej i międzynarodowej. Będzie też zobowiązaniem dla całego Stowarzyszenia i jego organów do wspierania tej struktury oraz uwzględniania jej wniosków w działalności, według zasady „nic o nas bez nas”.
Zarządy Kół oraz Zarząd Główny będą zobowiązane do udzielania Platformie wszelkiej możliwej pomocy i wsparcia oraz spotykania się z jej przedstawicielami w celu dyskutowania zgłaszanych problemów i wniosków oraz wymiany informacji o planach i działaniach. Organa Stowarzyszenia będą zobowiązane też do brania pod uwagę w swoich działaniach opinii i wniosków zgłaszanych przez Platformę. Platforma będzie współpracować z analogicznymi strukturami Inclusion Europe, Inclusion International oraz organizacji w innych krajach, zwłaszcza członkach Unii Europejskiej.
Stopniowe przekształcanie się „podopiecznych” w rzeczników własnych spraw, w obywateli, choćby musieli oni korzystać z niezbędnego wsparcia, zmienia wizerunek społeczny osób z niepełnosprawnością intelektualną. Umacnia w różnych środowiskach przekonanie, że należy im się godne, równoprawne życie wśród innych uczestników głównego nurtu życia społecznego.
Krystyna Mrugalska